Depremden etkilenen çalışanlara yapılan yardımlar hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, şirketinizin, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremlerden Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde çalışan yaklaşık iki bin çağrı merkezi personelinin doğrudan olumsuz etkilendiği, şirketinizce söz konusu personele ana, baba, eş veya çocuğunun ölümü nedeniyle ölüm yardımı ile ölüm söz konusu olmasa dahi muhtaç olmaları nedeniyle mevcut ücretlerine/prime esas kazançlarına ilave olarak ödeme yapılacağı belirtilerek söz konusu ödemelerin gelir vergisi ve damga vergisinden istisna olup olmadığı, personelin ölümü halinde kanuni mirasçılarına yapılan ödemelerin veraset ve intikal vergisinden istisna olup olmadığı ile söz konusu amaçla yapılan bu ödemelerin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınıp alınmayacağı hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
Gelir Vergisi Kanunu Yönünden:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
- "Tazminat ve yardımlarda" başlıklı 25 inci maddesinde, "Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisi'nden müstesnadır:
1. Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca ödenen işsizlik ödeneği ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı;
2. Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydıyla yapılan yardımlar (Asker ailelerine yapılan yardımlarla hayır derneklerinin ve yardım sandıklarının yardımları mutlak olarak bu istisnaya girerler);
-"Ücretin tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
...",
-"İşverenin tarifi" başlıklı 62 nci maddesinde, "İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.
61'inci maddenin 1 ila 6 numaralı bentlerinde yazılı ödemeleri yapanlar bu kanunda yazılı ödevleri yerine getirmek bakımından işveren hükmündedir.",
- "Vergi tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde; "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
...
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkifatının yapılmasında 96 ncı madde hükmü göz önünde tutulur. ...''
hükümleri yer almaktadır.
Diğer taraftan, 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun "Diğer hükümler" başlıklı 10 uncu maddesinin yirmi birinci fıkrasında, "6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Kanunun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde;
a) Depremden, kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası etkilenen hizmet erbabına, işverenler tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımlar ile toplam tutarı 50.000 Türk lirasını geçmeyen nakdi yardımlar 5510 sayılı Kanuna göre prime esas kazanca dâhil edilmez, bu yardımlar üzerinden 193 sayılı Kanun uyarınca gelir vergisi ve 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisi alınmaz. ..."
hükmü yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak 25/3/2023 tarihli ve 32143 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2 Seri No.lu Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin "İstisnanın kapsamı ve şartları" başlıklı 5 inci maddesinde, "(1) 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca; işverenler tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil), 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde, kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası etkilenen hizmet erbabına, mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımların tamamı ile toplam tutarı 50.000 Türk lirasını geçmeyen nakdi yardımlar gelir vergisi ve damga vergisinden istisna edilmiştir.
(2) İşverenler tarafından hizmet erbabına bu şekilde yapılan ve ücret olarak kabul edilen ayni ve nakdi yardımların istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için söz konusu ayni ve nakdi yardımların;
a) 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) yapılması,
b) Hizmet erbabının kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babasının depremden etkilenmiş olması,
c) Nakdi yardım tutarının toplamda 50.000 Türk lirasını aşmaması,
ç) Hizmet erbabının mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılması,
şarttır.
(3) Ayni yardımlarda, ayni yardımın mahiyetine ve tutarına ilişkin bir sınırlama bulunmamaktadır. Nakdi yardımların toplam tutarının 50.000 Türk lirasını aşması durumunda, aşan tutar ücret olarak vergiye tabi tutulacaktır.
(4) Hizmet erbabına yapılacak ayni ve/veya nakdi yardımın istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için hizmet erbabının kendisinin, eşinin, çocuğunun, anne veya babasının depremden etkilenmesi yeterli olup deprem bölgesinde yerleşim yerinin bulunması şartı aranmayacaktır.
(5) Hizmet erbabının mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni ve nakdi yardımlara ilişkin ödemeler, ücret bordrosunda gösterilecek ancak bu ödemelerin istisna kapsamına giren kısmı vergi matrahına dahil edilmeyecektir.
(6) Hizmet erbabına yapılan ayni ve/veya nakdi yardım ödemelerinin hizmet erbabının; mevcut ücretine ilave olarak yapılması gerekmekte olup mevcut ücretinde bir artış olmaksızın bu istisnadan yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
(7) Hizmet erbabına; kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası için yapılan yardımlar istisna kapsamında olup bunların dışında depremden etkilenen diğer gerçek kişilere yapılan ayni ve nakdi yardımların bu istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
..." açıklaması yer almaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, hizmet erbabına; eşinin, çocuğunun veya anne ve babasının ölümü nedeniyle verilen tazminatların 193 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında, herhangi bir menfaat gözetilmeden ve bir hizmet akdi karşılığı olmadan muhtaç durumdaki depremzedelere yapılacak yardımların ise 193 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde bulunan çağrı merkezinde çalışanların, şirketiniz personeli olması nedeniyle bu personele mevcut ücretlerine/prime esas kazançlarına ilave olarak yapılan ödemelerin ücret olarak değerlendirilerek Gelir Vergisi Kanunun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddelerine göre gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Ancak, şirketiniz tarafından söz konusu personele 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımların tamamı ile toplam tutarı 50.000 Türk lirasını geçmeyen nakdi yardımların 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca gelir vergisinden istisna olacağı tabiidir.
Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden:
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Safi kurum kazancı" başlıklı 6 ncı maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde ise safi kazancın tespit edilmesinde indirilebilecek giderler sayılmış olup, maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin kurum kazancının tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, çalışanlarınıza yapılan yardımlar ile sağlanan menfaatler ücret kapsamında olup, şirketiniz tarafından yapılan söz konusu yardım ve ödemelerin kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.
Damga Vergisi Kanunu Yönünden:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların nispi damga vergisine tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;
- 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde, 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle Bakanlığımızca 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde; depremden, kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası etkilenen hizmet erbabına, işverenler tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımlar ile toplam tutarı 50.000 Türk lirasını geçmeyen nakdi yardımlar üzerinden damga vergisi alınmayacağı hüküm altına alındığından, bu kapsama giren ödemelerden Kanunda yer alan şartlar dahilinde damga vergisi aranılmaması,
- Şirketiniz tarafından, 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle personelinize eşi, çocuğu veya anne ve babasının ölümü nedeniyle verilen tazminatlarla ilgili olarak Damga Vergisi Kanununda herhangi bir istisna hükmü bulunmadığı, söz konusu ödeme nedeniyle düzenlenen kağıtların 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması,
- Şirketinizce, bayi ve alt yapı ağı içerisinde çalışan ve şirketinizle iş akdi olmayan kişilere yapılacak yardımların hizmet karşılığı yapılan bir ödeme olmadığı dikkate alındığında, bu ödemeler nedeniyle düzenlenecek kağıtlardan damga vergisi aranılmaması
gerekmektedir.
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Yönünden:
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine tabi olduğu; 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, "İvazsız intikal" tabirinin, hibe yoluyla veya her hangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları (Maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatlar ivazsız sayılmaz.) ifade ettiği; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, ivazsız suretle vaki intikallerin 2023 yılı için 23.387 TL'sinin, 2024 yılı için 37.059 TL'sinin vergiden istisna olduğu; 5 inci maddesinde ise veraset ve intikal vergisi mükellefinin, veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıs olacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, gelir vergisinin konusuna giren ödemeler karşılıksız olsa dahi veraset ve intikal vergisine tabi tutulmamaktadır.
Diğer taraftan, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi birinci fıkrasında, "(21) 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Kanunun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde;
...
ç) Depremlerde veya bu depremlerdeki yaralanmalara bağlı olarak daha sonraki tarihlerde vefat edenlerin mirasçılarına veraset yoluyla intikal eden mallar ile vefat eden hizmet erbabının eş, çocuk, anne ve babasına işverenler tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) yapılan yardımlar veraset ve intikal vergisinden müstesnadır. Bu intikaller nedeniyle veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmez, ilişik kesme belgesi aranmaz.
..." hükümleri yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak 25/3/2023 tarihli ve 32143 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2 Seri No.lu Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin "İstisnanın kapsamı ve şartları" başlıklı 13 üncü maddesinde;
- 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremlerde veya bu depremlerdeki yaralanmalara bağlı olarak sonradan vefat eden hizmet erbabının eş, çocuk, anne ve babasına, hizmet erbabının işvereni tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) yapılan yardımlar dolayısıyla veraset ve intikal vergisi aranılmayacağı, ayrıca bu intikallere ilişkin olarak veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmeyeceği ve yapılacak işlemlerde ilgili kurumlar tarafından ilişik kesme belgesi aranılmayacağı,
- İstisnanın uygulanabilmesi açısından hizmet erbabı ile hizmet erbabının eş, çocuk, anne ve babasının deprem bölgesinde ikamet etme şartı bulunmadığı,
- Mükelleflerin, ölümün depremden kaynaklanan nedenlere bağlı olduğuna dair ilgili kurumlardan alacakları rapor veya tevsik edici bir belge ile birlikte intikal eden malların kendilerine verilmesi/adlarına tescil edilmesi ya da devir ve ferağı talebiyle ilgili kurumlara başvurmaları durumunda veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesi aranılmayacağı,
- Belirtilen tarihte meydana gelen depremler nedeniyle veya depreme bağlı olarak sonradan vefat eden hizmet erbabının eş, çocuk, anne ve babasına yapılan yardımlarla ilgili olarak 7440 sayılı Kanunun yayımı tarihinden önce beyanname vermek suretiyle adlarına veraset ve intikal vergisi tahakkuk ettirilenlerin talep etmeleri halinde, tahakkuk eden vergilerin tahakkuktan terkin edileceği, ödenmiş olan vergilerin ise iade edileceği, ayrıca, mükelleflerce beyanname verilmemiş olması nedeniyle 7338 sayılı Kanunun 17 nci maddesi gereğince ilgili kurumlarca kesilerek vergi dairesine yatırılan tutarların da mükelleflerin talebine istinaden iade edileceği
hususları açıklanmıştır.
Bu itibarla;
- 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde, depremler veya bu depremlerdeki yaralanmalara bağlı olarak sonraki tarihlerde vefat eden personelinizin eş, çocuk, anne ve babasına 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) yaptığınız yardımlar 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi gereğince veraset ve intikal vergisinden istisnadır.
- Söz konusu personelin eş, çocuk, anne ve babasına 31/7/2023 tarihinden sonra yapılacak yardımların anılan Kanun kapsamında veraset ve intikal vergisinden istisna tutulması mümkün bulunmamakla birlikte, bu yardımların 2023 yılı için 23.387 TL'si, 2024 yılı için 37.059 TL'si 7338 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi gereğince veraset ve intikal vergisinden istisna bulunmaktadır.
- 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle Kahramanmaraş ilinde şirketiniz tarafından personelinize yapılacak yardımlar Gelir Vergisi Kanununun konusuna girdiğinden, söz konusu yardımlar veraset ve intikal vergisinin konusuna girmemektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.